2 июня 2017ПЯТЫ НАЧАЛЬНІК

Нагадаем, што сёлета 29 кастрычніка спаўняецца 65 гадоў з дня ўтварэння беларускай службы аховы.

Вялікі асабісты ўклад у яе станаўленне, развіццё і ўдасканаленне ўнеслі ветэраны-легенды.

Гэтая адмысловая катэгорыя супрацоўнікаў заслугоўвае таго, каб пра яе ведалі як мага больш. Пра гаспадыню прэс-бюро аб’яднання «Ахова» падпалкоўніка міліцыі ў адстаўцы Валянціну Іванаўну Семянюк мы распавялі ў нумары «НС» за 21 красавіка. Герой сённяшняга аповеду - не менш славуты былы начальнік Гродзенскага абласнога ўпраўлення аховы палкоўнік міліцыі ў адстаўцы Уладзімір Іванавіч ПЯКАРСКІ, які кіраваў падраздзяленнем 18 гадоў!

1 чэрвеня настаўнік многіх супрацоўнікаў аховы адзначыў сваё 70-годдзе.

ХУТАР Крайніцы, што за паўтара кіламетры ад слонімскіх Міжэвічаў, пабіў рэкорд па колькасці пабудоў не толькі ў сваёй акрузе. Тут падтрымлівалі адзін аднаго ўсяго чатыры дамы. У адным з іх у Івана Сямёнавіча і Валянціны Лявонцьеўны Пякарскіх праз пяць гадоў пасля дачкі Валі нарадзіўся сын, якім яны потым усё жыццё будуць ганарыцца (праз сем гадоў сям’ю павялічыла малодшая Іра). А пакуль хлопец ганарыўся імі, лепшымі працаўнікамі калгаса імя Сталіна. Ад бацькоў ён пераняў зайздросныя цярпенне, упартасць ды працавітасць, з якімі прайшоў па жыцці да самага выхаду на пенсію, аддаўшы міліцыі 33 гады.

У сандалевым дзяцінстве ганяў у начное калгасных коней, пасвіў, калі падыходзіла чарга, 12 кароў, пяць цялят і амаль 40 авечак. Маці з бацькам не маглі адбіцца ад пахвалы хутаранцаў: «Лепш за Воўчыка вашага скаціну ніхто не накармлівае!»

Увосень, калі рана пачынала цямнець, пастушка чакаў невялікі стол з фігурнай зялёнай газавай лямпай, свойскім хлебам з малаком і сшыткамі. Узімку - цёплая печка. Мець зносіны на хутары не было з кім, з прыкладных аднагодкаў - толькі стрыечная сястра Лідка. Але што ёй да мары пра далёкія падарожжы па морах-акіянах, дзе бачыў сябе за штурвалам карабля! Мара дзяцінства не здзейснілася, не атрымалася. Заставалася падарожнічаць з дапамогай цягнікоў.

Паспяхова скончыў Брэсцкі тэхнікум чыгуначнага транспарту па спецыяльнасці «тэхнік-электрык па аўтаматыцы і тэлемеханіцы». Гэтая спецыяльнасць і абумовіла далейшы лёс юнака, надоўга звязаўшы са службай у гродзенскай ахове. Але напера­дзе было яшчэ нямала самых розных, у тым ліку трагічных, падзей, у якіх будучаму начальніку давялося непасрэдна ўдзельнічаць.

- Пасля двух гадоў тэрміновай службы ў разведвальнай роце, 21 жніўня 1968-га, - успамінае Уладзімір Іванавіч, - наш танкавы полк перасёк мяжу з Чэхаславакіяй і ўвайшоў у Міхайлаўцэ і Прэшаў. Праз некаторы час ўсе тры батальёны сабраліся на полі бліз першага горада, дзе невялікае аддзяленне сувязі ахоўвала мясцовую камендатуру. У Прэшаве застаўся з гэтай мэтай каменданцкі ўзвод. Па полі расставілі танкі баявога ахоўвання, падагналі бэтээры разведкі. Пражылі ў намётах паўтара месяца.

ПАСЛЯ вяртання былы памочнік камандзіра ўзвода ўладкаваўся на... Слонімскі кардонна-папяровы завод. Адтуль кандыдата ў члены КПСС накіравалі на службу ў аддзяленне пазаведамаснай аховы пры мясцовым райаддзеле міліцыі. Загад аб прызначэнні яго старшым інспектарам начальнік абласнога УУС генерал-лейтэнант Міхаіл Судзілоўскі падпісаў 12 лістапада 1969-га. З яго лёгкай рукі ўсё і закруцілася. Патрэбных спяцоў, якія маглі б не толькі эфектыўна працаваць самі, але і навучыць іншых, дужа не хапала. І праз некаторы час, скончыўшы чатыры курсы БПІ (сёння - БНТУ), Ула­дзімір Пякарскі стаў намеснікам начальніка аддзела гарадской аховы па тэхніцы.

- Складалася адно з вартавых падраздзяленняў, - успамінае ветэран. - Толькі-толькі (ішоў 1973-ці) найпростыя тэхнічныя сродкі сталі саступаць месца пультам цэнтралізаванай аховы. На змену вартаўнікам прыходзілі міліцыянеры. Рэйтынг аховы сярод іншых падраздзяленняў быў вельмі нізкім - у яе адпраўлялі даслужваць усіх, хто правініўся. Таму я галоўную сваю задачу бачыў у дбайным вывучэнні новай тэхнікі ахоўнай сігналізацыі, шырокім яе ўкараненні і развіцці цэнтралізаванага назірання, у падрыхтоўцы ўласнымі сіламі патрэбных спецыялістаў. За кароткі тэрмін усе аб’екты гандлю, касы, складскія і іншыя памяшканні з матэрыяльнымі каштоўнасцямі мы падключылі на ПЦН. Атэставалі паўсотні супрацоўнікаў. Стварылі страявое міліцэйскае падраз­дзяленне.

У 1977 годзе, калі стаў намеснікам начальніка аховы ўжо пры абласной міліцыі (кіраваў тады падпалкоўнік Генадзь Прасцякоў), пачатую перабудову паспяхова працягвалі ва ўсім рэгіёне. Умацоўвалі пасты і нарады начной міліцыі, якія ўдзельнічалі ў спыненні злачынстваў у грамадскіх месцах. Разам з аператыўнай групай пры ПЦН стварылі маршруты пастаяннага аўтамабільнага і матацыклетнага патрулявання. Атэставанымі сталі пасады начальнікаў пунктаў у Слоніме, Ваўкавыску і Лідзе. Тут з’явіліся дзве аўтамашыны «ГАЗ-51» і матацыкл. На пульце ўсталявалі найноўшую на той час «БЭЗ» на 120 нумароў. Неўзабаве гэтая сістэма разам з «Нявой-60» і «ДРТС» прапісалася і ў іншых гарадах. Настойлівая праца дазволіла ўвесці ў дзеянне да канца 1970-х пульты тыпу «Нява-10», «Нява-10М», «Цэнтр М» і «Прагрэс».

ЧЭРВЕНЬ 1984-га адзначыўся ў жыцці некалі былога інспектара аддзялення тым, што ён стаў пятым начальнікам аддзела пазаведамаснай аховы пры абласной міліцыі. Менавіта пры ім значна змяніліся штатна-службовая структура, тэхнічнае ўзбраенне і матэрыяльнае аснашчэнне. А падраздзяленні знайшлі сабе зручныя месцы пастаяннай дыслакацыі. З таго памятнага летняга месяца плячо ў плячо з ім тварыў тэхнічныя цуды да самай яго пенсіі нязменны намеснік па тэхніцы (на жаль, ён пайшоў ужо з жыцця) палкоўнік міліцыі Віктар Варэц. Ён гэтаксама пачынаў калісьці інспектарам. Віктар Іванавіч паспяхова замяняў начальніка, калі таго адлучыла ад важных спраў на 40 дзён чарнобыльская катастрофа. На працягу гэтага часу Пякарскі ўзначальваў зводны атрад № 3, у які ўваходзілі 120 міліцыянераў Гродзеншчыны, 80 - Віцебшчыны і 14 дзяржаўтаінспектараў з розных куткоў краіны.

- Размяшчаліся мы, - успамінае Уладзімір Іванавіч, - у Савічах, на трэцім паверсе сярэдняй школы. Пад намі - батальёны ўнутраных войскаў і «партызанаў» з запасу. Уражанне ад цэнтра насенняводчага саўгаса складвалася гнятлівае. Панурая, цяжкая, мёртвая прастора. Усе дзверы, вокны і брамкі - насцеж. У асобных дварах - рознакаляровыя напалоханыя галодныя куры, якія знямела пазіраюць у бок велізарных жоўтых гарбузоў у гародах. Зграі такіх жа галодных бадзяжных сабак. Ноччу пачыналі гаспадарыць памерам з катоў пацукі.

Маімі памочнікамі былі начальнік штаба, старшы следчы з Гродна маёр міліцыі Валерый Хардзікаў, зампаліт Зельвенскага райаддзела маёр міліцыі Антон Карповіч і начальнік экспертна-крыміналістычнага аддзела Віцебскага УУС Міхаіл Нарэйка. Назіралі мы за ўчасткам ад Брагіна да Камарына і самай памежнай з Украінай вёскі Гдзень. Яна знаходзілася ў 40 кіламетрах ад ЧАЭС. Дзяжурная частка працавала кругласутачна. Тры змены варты былі задзейнічаны па 12 гадзін. Калі першая знаходзілася ў нарадзе, другая адпачывала, а трэцяя рыхтавалася заступіць. Кожную інструктаваў і рыхтаваў адзін з нас, кіраўнікоў. Ён жа на аўтамашыне развозіў і мяняў склад на пастах і маршрутах. Займала ўсё гэта прыкладна гадзіны тры. Па двое неслі службу без зброі, са штык-нажамі ад АК. Нейкіх адпаведных указанняў і рэкамендацый наконт працы з асабовым складам і яго абароны ад радыяцыі мы не мелі. Таму арыентаваліся на месцы, прымаючы часам зусім не стандартныя рашэнні. Добра, перад выездам з Гродна я пракансультаваўся ў знаёмага дацэнта, фізіка-ядзершчыка. Ён параіў ні ў якім разе не ўжываць мясцовыя прадукты, абараняць, чым і як магчыма, органы дыхання. Што да вынікаў нашых асобных і агульных дзеянняў, то крытэрыяў ацэнкі і справаздачнасці не было. Пакінутыя на саміх сябе хлопцы па 12 гадзін абыходзіліся без гарачай ежы і абсталяванага КПП. Індывідуальныя дазіметры нам выдалі, але яны амаль усе аказаліся няспраўнымі. Да таго ж не было высокакваліфікаваных спецыялістаў. Паказчыкі ніхто не правяраў.

Асабліва высокі ўзровень радыяцыі быў у раёне вёскі Крукі, што ў некалькіх кіламетрах ад «калючкі», якая агароджвала 30-кіламетровую зону. Правёўшы там тры гадзіны, адчувалі сябе стомленымі і прыгнечанымі. Балела галава, пяршыла ў горле, ванітавала. Даводзілася пастаянна абнаў­ляць склад тых, хто назіраў там за асяроддзем.

А людзі, па некалькі старых у той ці іншай з 40 вёсак, што ўваходзілі ў нашу зону адказнасці, працягвалі жыць. Не дапамагчы ім мы проста не маглі, не мелі маральнага права. Аказвалі ўсялякія паслугі, дзяліліся ежай з уласных пайкоў. Ужо вярнуўшыся ў Мінск, я ўважліва прааналізаваў усю працу. Упэўнены, роля МУС у ліквідацыі наступстваў катастрофы, бясспрэчна, вялізная. Але, на жаль, поспехаў часам дамагаліся не ўменнем і здаровым сэнсам, а колькасцю супрацоўнікаў.

НА РАДЗІМЕ Пякарскі з падвоенай энергіяй узяўся за далейшае ўмацаванне і развіццё абласной службы. Зрабіў, як той казаў, дай Бог кожнаму! Пад яго кіраўніцтвам на ўсіх 18 ПЦН вобласці пачала дзейнічаць легендарная аўтаматызаваная сістэма «Алеся». З 1996-га па 2002 год ён узначальваў ужо не аддзел, а ўпраўленне аб’яднання «Ахова» пры МУС. Шмат у чым дзякуючы яго намаганням да пачатку красавіка 2002 года пад наглядам знаходзілася ўжо больш за 3600 аб’ектаў, звыш 700 з якіх адносіліся да асабліва важных. Цягам чатырох перадпенсійных начальніцкіх гадоў не пацярпелі ад буйных кра­дзяжоў ні аб’екты, ні кватэры. Толькі за апошні працоўны год Пякарскага прадухілілі 53 спробы пранікнення зламыснікаў. На прадпрыемствах і ў арганізацыях выявілі каля 2250 дробных крадзяжоў. На 7,8 млн рублёў вярнулі матэрыяльных каштоўнасцей. Раскрылі 283 эканамічных злачынства. Падначаленыя актыўна змагаліся адначасова і з вулічнай злачыннасцю. Кожныя суткі для гэтага задзейнічалі 375 супрацоўнікаў міліцыі. У згаданым годзе мясцовымі «совамі» і з іх удзелам было раскрыта 372 крымінальных злачынства. Вось такую багатую спадчыну, у складзе якой шэраг іншых паспяховых рашэнняў і дзеянняў, атрымаў з рук Уладзіміра Іванавіча яго пераемнік палкоўнік міліцыі Іван Мікалаевіч Змуршчык.

Працягваючы пастаянна ўдасканальвацца, Пякарскі заклікаў да гэтага сваіх падначаленых, якіх глыбока паважаў і якім застаўся шчыра ўдзячны за службу, падтрымку і разуменне. Ён перадаваў кіраўнікам на месцах назапашаныя самім веды, вучыў іх усяму новаму, заўсёды быў на рэдкасць чуйны і вельмі ўважлівы. Што ад сэрца ішло - тое да сэрца і даходзіла. У адказ на ўсё не маглі не прадэманстраваць свае намаганні і здольнасці яго годныя вучні, начальнікі падраздзяленняў на месцах: Мікалай Трушчанка, Канстанцін Губараў, Станіслаў Чапля і Юрый Мінкевіч у Гродне, Вячаслаў Рошчын у Лідзе, Аляксандр Швай­дзюк у Слоніме, Дзмітрый Тупчык у Ваўкавыску, Аляксандр Кулік у Воранава і многія іншыя, з кім давялося ствараць насычаную здзяйсненнямі на карысць землякоў біяграфію абласной службы. Сам жа Уладзімір Іванавіч лічыць сваімі настаўнікамі генералаў Анатоля Белашэўскага і Фёдара Гудзея, палкоўнікаў Мікалая Піліпчука і Валерыя Аўрамчыка, падпалкоўніка Валерыя Жыліхоўскага.

СЁННЯ пяты начальнік - актыўны штык пярвічнай ветэранскай арганізацыі абласнога ўпраўлення аховы. Ён не ўзяў у звычку сядзець без справы. Хутарская любоў да зямлі не прайшла. На лецішчы з жонкай Галінай Аляксандраўнай, якая падарыла яму сына Алега (ён таксама міліцыянер) і дачку Вольгу, ветэран вырошчвае гародніну і садавіну. Радуюць, да агульнага шчасця, і ўнукі - Ксюша, Кацярына, Дзямід і Крысціян. Парадуемся за ўсё сямейства і мы.


Уладзімір БАРЫСЕНКА.
Фота аўтара.

Телефон доверия
#моямилиция